Groendak op een plat dak of tuinhuis: wat komt erbij kijken?

Een plat dak lijkt gemaakt voor een groendak. Er is geen helling om rekening mee te houden en de ruimte ligt er ongebruikt bij. Bij een tuinhuis, een berging of een carport speelt hetzelfde, maar daar is het dak vaak lichter gebouwd. Hieronder lees je wat er komt kijken bij een groendak op zulke daken, in welke volgorde je het best werkt en welke vragen je aan je gemeente stelt.

Waarom een plat dak zo geschikt is voor een groendak

Een groendak werkt het best op een dak dat (bijna) vlak ligt. Het substraat blijft dan op zijn plaats en het water verdeelt zich gelijkmatig over het dak. Op een sterk hellend dak heb je extra voorzieningen nodig zodat de lagen niet wegglijden. Daarom is het platte dak van een gelijkvloerse aanbouw, een garage of een rijwoning de klassieke plek voor een groendak.

Er is ook een praktisch voordeel. Een groendak beschermt de waterdichte laag tegen zon en temperatuurschommelingen. Het vervangt die laag wel niet, en een plat dak laat je hoe dan ook op tijd nakijken.

Extensief of intensief

Voor een plat dak of tuinhuis kies je meestal een extensief groendak. Dat heeft een dun substraat met vetplanten zoals sedum, soms aangevuld met mossen en kruiden. Je hoeft het dak niet te betreden en het onderhoud blijft beperkt tot een controle van tijd tot tijd.

Een intensief groendak is een dakstuin met een dikker substraat, grotere planten en soms een terras. Dat weegt veel meer en vraagt water en meer onderhoud. Een lichte constructie kan dat meestal niet dragen. Voor een tuinhuis of berging is een intensief dak bijna nooit realistisch.

De opbouw van een groendak

Een groendak bestaat uit een aantal lagen boven op de dakconstructie:

• De waterdichte laag: de dakbedekking die het gebouw droog houdt. Ze moet in goede staat zijn en bestand tegen wortels, of je plaatst er een aparte wortelwerende laag op.
• De drainagelaag: die bergt een deel van het water en voert de rest af.
• Het substraat: een speciale mengeling, geen gewone tuinaarde.
• De beplanting: bij een extensief dak meestal sedum of een kruidenmengeling.

Elke laag heeft een functie. Laat je er eentje weg of kies je een materiaal dat niet bij de rest past, dan krijg je lekken of planten die niet aanslaan.

Is je dak sterk genoeg?

Dit is de eerste vraag, nog voor je aan planten denkt. Een groendak weegt veel meer dan een gewoon dak, zeker als het substraat vol water zit na een regenbui. Een betonnen dak van een woning kan meestal meer aan dan een houten dak van een tuinhuis. Zeker weten doe je het pas na een berekening.

Laat de draagkracht daarom nakijken door een stabiliteitsingenieur of een architect. Dat geldt zeker voor een tuinhuis, een berging of een carport met een lichte houten dakstructuur. Soms volstaat een lichter extensief type, soms moet de structuur eerst versterkt worden, en soms past een groendak gewoon niet op dat gebouw.

Sommige steden betalen dat onderzoek deels terug. De stad Gent geeft bijvoorbeeld een premie voor het stabiliteitsonderzoek van een dak, binnen haar reglement voor klimaatadaptieve ingrepen. Zo'n premie geldt enkel op het grondgebied van die stad en de voorwaarden kunnen wijzigen. Vraag bij je eigen gemeente na of er iets gelijkaardigs bestaat.

Het dak eerst in orde brengen

Een groendak komt boven op je bestaande dakbedekking. Zit daar een lek in of is de bedekking aan het einde van haar levensduur, dan haal je later alles weer weg om het dak te herstellen. Zo'n omweg kost tijd en geld.

Het is dus slim om eerst de toestand van het dak te laten beoordelen. Zoek je een vakman voor het platte dak? Tot 5 offertes voor een plat dak renoveren krijg je via Mister Offertes, zonder dat het je iets kost of ergens toe verplicht. De vakmensen worden uitgekozen en nagekeken door een partner van vertrouwen. Die neemt binnen 48 uur contact met je op. Op die manier leg je prijzen en aanpak naast elkaar voor je beslist, en kan je meteen vragen of de nieuwe dakbedekking geschikt is voor een groendak.

Vergunning en regels

Of je een vergunning nodig hebt, hangt af van je situatie. Een tuinhuis of berging heeft eigen regels voor afmetingen en afstand tot de perceelsgrens. Ook de aanpassing van een bestaand dak kan onder bepaalde voorwaarden vergunningsplichtig zijn. Vraag het dus na bij de dienst omgeving van je gemeente voor je begint.

Sommige steden leggen groendaken ook op via hun eigen stedenbouwkundige regels. Zo'n regel staat meestal in de bouwcode of in een stedenbouwkundige verordening van de stad of gemeente. Of hij voor jouw project geldt en voor welke daken, vraag je na bij de dienst stedenbouw, want zulke regels worden geregeld herzien.

Voor regenwater geldt in heel Vlaanderen de gewestelijke hemelwaterverordening van 2023. Die bevat regels over hemelwaterputten, infiltratie en buffering bij bouwen en verbouwen. Hoe een groendak daarin meetelt, hangt af van je project. Vraag het aan je gemeente of aan je architect.

Praktisch bij een tuinhuis

Bij een tuinhuis spelen een paar extra punten:

• Een houten dak is gevoelig voor vocht. De waterdichting moet dus perfect aansluiten, ook aan de randen.
• Zorg voor een degelijke afwerking van de randen, zodat substraat niet wegspoelt en water kan wegvloeien.
• Hou rekening met het onderhoud op een plek waar je niet makkelijk bij kan. Plan een veilige manier om het dak na te kijken.
• Bekijk de hoogte. Een groendak maakt de opbouw dikker, en dat kan de maximale bouwhoogte of de afstand tot de buren beïnvloeden.

Onderhoud na de aanleg

Na de aanleg heeft een extensief groendak in het begin wat water nodig tot de planten ingeworteld zijn. Daarna blijft het onderhoud beperkt. Je kijkt de afvoer en de randen na en haalt zaailingen van bomen of struiken weg, want die kunnen je dakopbouw beschadigen. Een jaarlijkse controle is een goede gewoonte.

Veelgestelde vragen

Kan ik een groendak combineren met zonnepanelen?

Dat kan, als de opbouw op beide is afgestemd. De bevestiging van de panelen mag de waterdichting niet doorboren, en de planten eronder hebben nog licht en water nodig. Bespreek het daarom samen met de dakwerker en de installateur, nog voor de werken starten.

Moet ik mijn dakbedekking vervangen voor ik een groendak aanleg?

Soms. Een bedekking die oud is of lekt, moet eerst weg of hersteld worden. Je dakwerker kan zeggen of ze bestand is tegen wortels of dat er nog een aparte laag bij moet.

Mag ik op een extensief groendak wandelen?

Een extensief groendak is niet gemaakt om te betreden. Loop er enkel op voor onderhoud en zorg dan dat je veilig kan werken, bijvoorbeeld met een vaste toegang.

Krijg ik een premie voor een groendak?

Dat hangt af van je gemeente: niet elke stad of gemeente heeft een groendakpremie. Let bij een premie vooral op het moment van de aanvraag. In Gent dien je ze bijvoorbeeld pas in na de werken, met onder meer het verslag van de stabiliteitsingenieur, de facturen en foto's. Bewaar die documenten dus vanaf het begin.